Petek temizliği sonrası, tesisata korozyon önleyici (inhibitör) eklenmesi şarttır. Bu kimyasal, peteklerin tekrar paslanmasını ve çamur bağlamasını önler. Peteğin alt kısmı soğuk, üst kısmı sıcaksa (ters ısınma) tesisatta ters dönüş var veya petek içinde kireç birikmiş demektir. Profesyonel temizlik şart. Petekler (radyatörler), kombi veya kalorifer kazanından gelen sıcak suyun ısısını evinize yayan cihazlardır. Zamanla peteklerin içinde kireç, pas, çamur, tortu ve manyetit (demir oksit) birikir. Bu tabaka, suyun dolaşımını engeller, peteğin ısı transferini düşürür (%30-40'a varan kayıp), kombinin daha fazla gaz yakmasına neden olur. Bu rehberde, petek temizliği yöntemleri, kimyasal flushing, kireç çözücü, hava alma, termostatik vana, kombi eşanjör temizliği ve güncel fiyatlar bulacaksınız. Petek sökme ve takma, tadilat veya boya öncesi yapılır. Petekleri sökerken suyu boşaltmak, vanaları kapatmak ve montaj sonrası hava almak gerekir.
Sık sık hava yapan petek (ayda 1-2 kez hava almanız gerekiyor). Olası sebepler: Tesisat kaçağı (su basıncı düşer, hava girer). Kombi arızası (genleşme tankı patlamış veya hava basıncı düşmüş). Tesisatın en yüksek noktasında otomatik havalık yok veya arızalı. Peteklerde delik, çatlak (su sızdırıyor, hava emiyor). Kombi içinde hava yapan bir arıza (sirkülasyon pompası kavitasyon yapıyor). Kalıcı çözüm: Tesisat basınç testi yaptırın (kaçak var mı?). Kombi genleşme tankını kontrol ettirin (hava basıncı 0.8 bar olmalı). Otomatik havalık taktırın. Yetkili bir tesisatçı çağırın. Hava alma işlemi için gerekli malzemeler: Havalık anahtarı (pirinç havalık için özel anahtar, 4'lü veya 6'lı ağız) veya düz tornavida (bazı havalıklar tornavida ile açılır). Bez veya küçük kap (su akacak). Havalık vanası, peteğin üst kısmında, sağ veya sol uçta, genelde küçük kare çıkıntılı veya düz yuvalı pirinç parçadır. Bazı peteklerde otomatik havalık (Auto-bleed) vardır (kendiliğinden hava atar).
4) Tesisata kireç çözücü, pas sökücü, çamur sökücü, yağ çözücü kimyasallar (pH ayarlı, bakır ve alüminyuma zararsız) doldurulur. Dozaj, tesisat hacmine göre hesaplanır (genelde 5-10 litre kimyasal). 5) Flushing cihazı çalıştırılır, kimyasal, tüm peteklerde ve borularda yüksek debiyle (30-60 litre/dakika) ve ters yönde (reverse flow) dolaştırılır. Bu dolaşım sırasında, kimyasal tortuları çözer, yapışmış birikintileri söker. Dolaşım süresi: tesisat kirliliğine göre 30-120 dakika. Kendin yap (DIY) petek temizliği önerilmez. Piyasada satılan petek temizleme kimyasalları (kutu, şişe) genelde çok hafiftir (sadece önleyici). Tıkalı bir tesisatı açmaz. Yüksek debili flush cihazı olmadan, kimyasal tesisat içinde dolaşmaz, sadece kombiye zarar verir. Aşırı asitli kimyasallar (kireç çözücü) kombinin alüminyum eşanjörünü deler, bakır boruları inceltir. Ucuz işçilikle petek temizliği yaptırmayın. Referanslı, sigortalı, garantili bir firma seçin. İşlem sonrası 'petekler eşit ısınmazsa para iadesi' garantisi isteyin. Flushing kimyasalları: Kireç çözücü (asit bazlı - sülfamik asit, sitrik asit, amonyum klorür). Pas ve çamur sökücü (alkalin bazlı - sodyum hidroksit, trisodyum fosfat, EDTA). Kombine temizleyiciler (hem kireç hem pas için - pH nötre yakın). İnhibitör (koruyucu) kimyasallar (sodyum nitrit, borat, benzotriazol - bakır için). Kullanılan kimyasallar, çevreye zararlı değildir (biyolojik olarak parçalanabilir). Profesyonel firma, kombi markasına uygun kimyasal seçer (yoksa kombinin alüminyum eşanjörü delinir).
Petek dış bakımı: Petek üzerine eşya koymayın (üzerinde kuruyan havluluk, oyuncak, çamaşır). Perde veya mobilya ile peteği kapatmayın (hava sirkülasyonu engellenir, oda ısınmaz). Petekleri dıştan toz almak için vakum (fırça ucu) veya nemli bez kullanın. Toz tabakası, ısı transferini düşürür. Petek arkasına izolasyon folyosu (ısı reflektörü, radyatör arkası folyo) yapıştırın. Bu folyo, ısının duvardan kaçmasını engeller, odaya yansıtır, %5-10 tasarruf sağlar. Folyoyu duvara (peteğin arkasındaki duvar) yapıştırın (çift taraflı bant veya folyo yapıştırıcı). Petek ile folyo arasında 1-2 cm boşluk olmalı (tam temasta ısı iletimi olur). Termostatik vana takıldı mı (pimi hareket etmiyor) nasıl anlaşılır? Petek sıcaklığı ayar değiştirilince değişmiyor. Vana kafasını sökün (genelde elle çevrilir, bazıları vida veya somunlu). Altındaki vana gövdesinde küçük bir pim (iğne gibi) görürsünüz. Pime hafifçe bastırın (pense, tornavida veya parmağınızla). Pim içeri girmeli ve geri gelmelidir. Pim takılıysa (hiç hareket etmiyor veya çok zor hareket ediyor) takılmıştır. Vana kafası (düğme) arızalıysa: Vana kafasının içindeki körük patlamış veya ayar mekanizması bozulmuştur. Vana kafasını sökün, aynı marka ve model yeni bir vana kafası alın (Danfoss, Honeywell, Vaillant, Bosch uyumlu). Vana kafasını takın. Vana kafası ile vana gövdesi arasındaki adaptör uyumlu olmalı (genelde M30 x 1.5 diş). Uyumlu değilse adaptör kullanılır. Yeni vana kafası fiyatı: 150-400 TL (markaya göre). Termostatik vana gövdesi (pimli kısım) sızdırıyorsa (su damlatıyor), vana gövdesi değişmeli. Bu işlem için tesisat suyunun boşaltılması gerekir. Profesyonel tesisatçı çağırın. Takılı pimi açmak için: Pime hafifçe vurun (pense veya tornavida sapıyla, çok sert vurmayın, vana gövdesi kırılır). Pime WD-40 veya pas sökücü sıkın (sprey), 5-10 dakika bekleyin, sonra pimi birkaç kez ileri geri hareket ettirin (pense ile). Pim hareketlenene kadar tekrarlayın. Pim hareketlendikten sonra vana kafasını tekrar takın. Petek ısınacak ve soğuyacaktır. Pim asla sökülmez, sadece hareketlendirilir. Pimi çok zorlarsanız, vana gövdesinden su fışkırabilir (tesisat basınçlı). Dikkatli olun.
Petek içinde biriken tortuların bileşimi: Kireç (kalsiyum karbonat, özellikle sert su bölgelerinde - İç Anadolu, Akdeniz'in bazı illeri). Pas (demir oksit, eski demir tesisatlarda). Manyetit (Fe3O4, demir oksit tozu, mıknatıs gibi manyetik). Tortu, çamur (boru içindeki genel kir). Bu tortular, suyun akışını engeller, peteğin ısı transferini düşürür (tortu, ısıyı iletmez), kombinin ısı eşanjörünü tıkar, pompayı yorar. Kombi petek temizliği, sadece mevcut sorunları çözmez, aynı zamanda gelecekteki arızaları önler. Kombi içindeki ısı eşanjörü (plakalı veya boyler), en ince kanallara sahiptir (1-2 mm). Tortu bu kanalları tıkarsa, kombi ısıtma yapamaz, arıza verir (hata kodu: F28, F29, E9, 10 gibi). Eşanjör temizliği, petek temizliğinden ayrıdır. Eşanjör sökülüp asit ile yıkanır veya değişir. Yeni bir kombi 15.000-25.000 TL iken, petek temizliği 1.500-3.000 TL'dir. Akıllıca bir yatırım. Petek temizliği (flushing, kimyasal yıkama, power flush), bu tortuları kimyasal olarak çözer, yüksek debili pompa ile dışarı atar. Temizlik sonrası: Petekler eşit ısınır, kombi daha az çalışır (%10-25 tasarruf), kombi basıncı düşmez, petekler sessiz çalışır, kombi arızası azalır. Petek temizliği, yılda bir kez (kış öncesi Eylül-Ekim veya kış sonrası Mart-Nisan) veya 2-3 yılda bir yapılmalıdır. Özellikle bina tesisatı 15+ yaşında ise daha sık temizlik gerekir (yılda bir).
Petek temizliği fiyatları 2024 güncel (İstanbul, Ankara, İzmir bazında ortalama): Petek hava alma (sadece hava alma işlemi, evdeki tüm petekler): 200-500 TL (kendiniz yapın daha ucuz). Kimyasal petek temizliği (flushing): 1.500-3.500 TL (5 petekli, 3+1 daire, tesisat uzunluğu 50-70 metre). Flushing ücreti, petek sayısına göre değil, tesisat hacmine (su hacmi) ve işçilik süresine göre belirlenir. Ortalama: 1.000 TL + petek başı 200-300 TL. Örneğin 5 petek: 1.000 + 5x250 = 2.250 TL. Petek temizliği yaptırmadan önce firma seçimi: İnternetten referansları okuyun (Google Maps, Şikayetvar, Yemeksepeti - Tesisat). Firma sigortalı mı (iş kazası, evde hasar)? Kimyasal temizlik için hangi kimyasalı kullandığını sorun (kombi markanıza uygun mu?). İşlem sonrası garanti veriyor mu? (en az 6 ay). Fiyat teklifi alın (2-3 firmadan). Peşin indirim ve taksit imkanı. İşlem öncesi peteklerin termal kamera ile görüntüsünü isteyin (kirliliği gösterir). İşlem sonrası aynı termal görüntüyü isteyin (temizliği kanıtlar). Kaliteli bir flushing işlemi, peteklerin üst ve alt kısımlarını aynı sıcaklığa getirir (termal görüntüde kırmızı ve turuncu eşit dağılır). Kombi eşanjörü temizliği (ayrı işlem, petek temizliğine dahil değil): 500-1.000 TL (kombi markasına göre, eşanjör sökülüp asit banyosu veya ultrasonic temizleyici). Kombi bakımı + petek temizliği kombinasyonu (yıllık kombi bakımı + flushing): 2.000-3.500 TL. Merkezi sistem (apartman kaloriferi) petek temizliği: Daire başı 1.500-2.500 TL (apartmanda 10-20 daire). Kazan dairesinden tüm şaftların temizliği 15.000-50.000 TL (tesisat uzunluğuna göre). Fiyatları etkileyen faktörler: Petek sayısı ve petek boyutları (metre cinsinden). Tesisat malzemesi (eski demir tesisat daha çok kirli, uzun sürer). Kombi markası (alüminyum eşanjör hassas, özel kimyasal gerekir). İşlemin yapıldığı şehir (İstanbul'da fiyatlar %30 daha yüksek). Aciliyet (kışın yoğunlukta fiyat artar). Ek hizmetler (kombi bakımı, vana değişimi, tesisat onarımı). Garanti süresi (6 ay veya 1 yıl garanti daha pahalı). Firma itibarı (referanslı, sigortalı firma daha pahalı).
Petek temizliği (flushing), tüm tesisatı (petekler ve borular) temizler. Ancak eşanjör en ince kanallara sahip olduğu için, flushing tek başına yeterli olmayabilir. Eşanjör özel olarak temizlenmelidir (sökülüp asit banyosu veya ultrasonik). Petek temizliği + eşanjör temizliği birlikte yapılmalıdır. Sadece petek temizliği yapıp eşanjörü temizlemezseniz, peteklerden sökülen tortular eşanjörde tıkanma yapabilir. Kombi eşanjör temizliği fiyatı: 500-1.000 TL (sadece eşanjör, kombi sökülüp takılıyor). Kombi bakımı + eşanjör temizliği + petek temizliği: 2.500-4.000 TL. Kombi eşanjör temizliği, yetkili servis veya uzman tesisatçı tarafından yapılmalıdır. Kendiniz yapmayın (kombi garantisi biter, eşanjörü delersiniz, gaz kaçağı yaparsınız). Eşanjör temizliği sonrası kombiye korozyon önleyici (inhibitör) eklemeyi unutmayın. Eşanjör temizliği garantisi isteyin (en az 3 ay). Eşanjör temizliği, petek temizliği kadar sık gerekmez, 3-5 yılda bir yapılması yeterlidir. Ancak tesisat çok kirliyse, her yıl yapılması gerekebilir. Eşanjör temizliği, kombi ömrünü 5-10 yıl uzatır. Eşanjör değişimi: Eşanjör temizliğine rağmen arıza devam ediyorsa (eşanjör delinmiş, çatlamış, kanallar tamamen tıkanmış). Eşanjörün ısı transferi çok düşükse (verim %50 altı). Eşanjör malzemesi korozyona uğramışsa (bakır yeşil pas, alüminyum beyaz toz). Yeni eşanjör fiyatı: Kombi marka ve modeline göre 1.500-5.000 TL. Değişim işçiliği: 500-1.000 TL. Toplam 2.000-6.000 TL. Eski kombiye (10+ yaş) eşanjör değiştirmek yerine yeni kombi almak daha mantıklı olabilir (yeni kombi 15.000-25.000 TL, daha verimli, daha az arıza). Kombi eşanjörü, kombinin kalbidir. Isı eşanjörü, yanma odasında oluşan ısıyı, tesisat suyuna aktaran parçadır. Genelde bakır veya paslanmaz çelikten (plakalı eşanjör) veya alüminyum/alüminyum-silisyum (boyler eşanjör) üretilir. Eşanjörün içindeki kanallar çok dardır (1-2 mm). Peteklerden gelen kireç, pas, çamur bu kanalları tıkar. Eşanjör tıkanırsa: Kombi ısıtma yapamaz, petekler ısınmaz. Kombi sık sık arıza verir (Vaillant: F28/F29, Viessmann: F4, Bosch: E9, Buderus: 10, 11, 14). Kombi sürekli çalışır, durmaz. Kombi içinde kaynama sesi (kettle gibi).
Afyonkarahisar / Çobanlar bölgesinde diğer hizmetler