Günümüz araçları, motor kontrol ünitelerinden (ECU) bilgi-eğlence sistemlerine, sensörlerden aktüatörlere kadar yüzlerce elektrikli bileşen içerir. Oto elektrik arızaları, teşhis edilmesi en zor arızalar arasındadır. Aracınız çalışmıyor, marş basmıyor, farlar sönük, check engine ışığı yanıyor mu? Oto elektrik sisteminde arıza var demektir. Parazitik akım (karanlık akım), araç kapalıyken aküden akım çeken bir cihazın olduğunu gösterir. Oto elektrikçisi tespit eder. Kış aylarında akü performansı düşer. Aküyü şarjlı tutun, kutupları temizleyin, araç uzun süre park edecekse negatif terminali sökün. OBD-II arıza kodları okumak için herhangi bir oto elektrikçisine gidebilirsiniz. Ayrıca, uygun fiyatlı OBD-II okuyucuları satın alabilirsiniz.
Marş motoru (starter motor), aküden gelen elektrikle motoru (krank milini) ilk harekete geçiren bileşendir. Anahtar çevrildiğinde marş rölesi (solenoid) devreye girer, marş motoru döner, volan dişlisine (ring gear) temas ederek motoru döndürür. Belirtileri: Anahtar çevrildiğinde 'tak tuk' sesi (marş rölesi sesi, röle çekiyor) geliyor ama marş motoru dönmüyor. Sebebi: Akü bitmiş (yeterli akım yok), marş motoru arızalı (fırçalar bitmiş, rotor kilitli), röle (solenoid) arızalı. Marş motoru arızası ile aracı çalıştırmak için itme veya çekme yöntemini (push-start, roll-start) sadece düz vites (manuel) araçlarda deneyebilirsiniz (2. veya 3. vites, debriyaj birden bırakılır). Otomatik vites (AT, CVT) araçlarda bu yöntem ÇALIŞMAZ ve şanzımana zarar verebilir (hasar). En doğrusu, oto elektrikçisine çekici ile çektirmek. Marş motoru dönüyor (vınlama sesi) ama motor çalışmıyor. Sebebi: Akü yeterli değil (voltaj düşük, yeterli hız yok), motor veya yakıt sistemi sorunu (benzin yok, enjektör arızalı, ateşleme bobini arızalı, kompresyon düşük).
ECU tamiri (yetkili servis veya özel ECU tamir merkezi): Lehim (kopuk bağlantılar), entegre değişimi (mikroişlemci, sürücü entegresi, kapasitör), röle değişimi, veya yeniden programlama (flashing, yazılım güncelleme). Tamir fiyatı: 2.000-6.000 TL. Yeni ECU (orijinal) daha pahalı (5.000-15.000 TL). Oto elektrikçisi, veri akışını (canlı veri, live data) ve freeze frame (arıza anındaki motor parametrelerini) analiz ederek arızanın kaynağını bulur. Sensör değişimi genellikle kolaydır (sensörün bulunduğu yere göre değişir, oksijen sensörü egzoz manifoldunda).
Fırçaların (carbon brush) aşınması: Alternatör rotoruna elektrik ileten karbon fırçalar zamanla aşınır (2-3 cm'den 0.5 cm'ye iner), temas kesilir, alternatör şarj etmez. Rulmanların (bearing) bozulması: Uğultu, sürtünme, gıcırtı, alternatörün mekanik olarak arızalanması. Belirtileri: Gösterge panelinde akü uyarı ışığı (kırmızı, akü sembolü) yanar (bazen yanıp söner). Motor çalışırken farlar sönük (güç yetmiyor), sürüş sırasında akü bitme belirtileri (yavaş marş, elektronik cihazların sıfırlanması) ortaya çıkar. Diyot köprüsü (doğrultucu, rectifier) arızası: Alternatörün ürettiği AC (alternatif akım) akımı DC'ye (doğru akım) çevirir. Arızalı diyot, aküye ters akım verir, akü boşalır, alternatör ses yapar.
Çözüm: Önce ilgili sigortayı kontrol edin (sigorta kutusunun şeması aracın kullanım kılavuzunda, genellikle motor bölmesi veya torpido altında). Sigorta atmışsa (metal köprü yanmış, kopmuş), aynı amperde yenisiyle değiştirin. Lamba değişimi (özellikle xenon (HID) veya led lambalar) dikkat gerektirir: Xenon lambalarda yüksek voltaj (20.000V+) vardır, amplifikatör (balast) bulunur, yanlış montaj yaparsanız elektrik sistemine zarar verebilirsiniz. Far ayarı (yükseklik ve genişlik), karşıdan gelenleri kamaştırmamak ve yolu iyi aydınlatmak için önemlidir. Yetkili serviste veya oto elektrikçisinde yaptırın. Sis farları çalışmıyor: Sigorta veya röle arızalı, sis farı anahtarı arızalı, lambalar patlak (sis farı lambaları da patlayabilir).
Gösterge panelinde akü uyarı ışığının yanması (kırmızı sembol, akü şekli). Direksiyon sertleşmesi (elektrikli hidrolik direksiyon yeterli voltaj alamaz). Radyo, saat, navigasyon gibi elektronik cihazların sıfırlanması (hafıza kaybı). Araç uzun süre park edecekse (15 gün+), akü negatif terminalini sökün veya akü koruyucu şarj cihazı (trickle charger, akü şarj cihazı otomatik) kullanın. Akü bitmişse ve takviye ile çalıştıysanız, en az 30 dakika (şehir dışı yol) veya 1 saat (şehir içi) araç sürün ki alternatör aküyü şarj etsin.
Elazığ / Arıcak bölgesinde diğer hizmetler